Według tekstu z 6 kwietnia 2026 r. analiza Recoveris wskazuje na drastyczny spadek bitcoinowych rezerw widocznych na znanych portfelach Zondy, pojawiły się też skargi klientów na problemy z wypłatami, informacje o transferach środków do innej giełdy oraz o zaległościach wobec części sponsorowanych podmiotów. 6 kwietnia 2026 r. money.pl (we współpracy z Wirtualną Polską) opisało analizę, z której ma wynikać spadek rezerw bitcoinów Zondacrypto o 99% oraz skargi użytkowników na problemy z wypłatami. W tym samym materiale podano też, że wypłacono z Zondy do innej giełdy ponad 76 mln zł, a firma intensywnie inwestowała w marketing i sponsoring, w tym w wydarzenia polityczne. Równolegle w przestrzeni publicznej krążą relacje o opóźnionych wypłatach; część mediów branżowych podkreśla, że skala zjawiska nie jest jednoznacznie udowodniona, ale sam fakt zgłoszeń buduje niepokój.
Prezes Przemysław Kral zakwestionował alarmistyczną interpretację tych danych i twierdził, że stan środków był znacznie wyższy, ale — jak relacjonuje money.pl — nie przedstawił publicznie dowodów, które kończyłyby spór. To nie jest jeszcze totalna katastrofa, ale jest już klasyczny kryzys zaufania. A właśnie zaufanie jest jedyną walutą, na której giełda krypto naprawdę stoi.
To całkowicie zmienia polityczny i instytucjonalny kontekst kilku podkarpackich spraw. Dla Podkarpacia najważniejsze jest nie to, czy Zonda ma chwilowy problem techniczny, czy głębszy problem płynności. Najważniejsze jest to, że podmiot, który dziś staje się bohaterem alarmujących publikacji finansowych, był jednocześnie sponsorem wydarzenia politycznie obciążonego, organizowanego przy udziale władz województwa. TV Republika przed CPAC Polska 2025 wprost pisała, że „głównym sponsorem konferencji CPAC Polska 2025 jest zondacrypto”, a zarząd województwa 12 maja 2025 r. wyraził zgodę na współorganizację wydarzenia w ZEN.COM Expo w Jasionce, przedstawiając je jako konferencję o znaczeniu gospodarczym, promocyjnym i międzynarodowym.
Właśnie tu zaczyna się prawdziwy problem Ortyla i całego układu obronnego władz województwa. Przez wiele miesięcy linia była prosta: województwo było tylko współorganizatorem, Telewizja Republika była organizatorem głównym, a sponsorzy należeli do jej sfery komercyjnej. W odpowiedziach na interpelacje marszałek twierdził, że porozumienie z 19 maja 2025 r. nie nakładało na województwo obowiązku wiedzy o sponsorach, ich zatwierdzania ani nadzoru nad ich doborem; podkreślał też, że samorząd nie miał dostępu do informacji o strukturze finansowania konferencji ani rozliczeniach komercyjnych organizatora. Formalnie jest to obrona możliwa. Politycznie i instytucjonalnie brzmi ona jednak dziś dużo gorzej niż kilka dni temu. Po publikacji o Zondzie zdanie „nie musieliśmy wiedzieć” przestaje wyglądać jak przejaw prawidłowego podziału kompetencji, a zaczyna przypominać opis świadomie przyjętej ślepoty.
To właśnie jest zasadniczy zwrot w całej sprawie CPAC.
Śledztwo prokuratury od początku dotyczyło nie Zondy samej w sobie, lecz podejrzenia przekroczenia uprawnień przez członków Zarządu Województwa Podkarpackiego przy finansowaniu konferencji ze środków publicznych. Prokuratura Okręgowa w Rzeszowie oficjalnie podała, że 7 lipca 2025 r. wszczęto postępowanie w sprawie podejrzenia nieuprawnionego wydatkowania środków publicznych na sfinansowanie CPAC w Jasionce. To oznacza, że sednem pozostaje legalność decyzji władz publicznych: tryb, cel, dokumentacja, zakres wiedzy i nadzoru. Ale kryzys Zondy zmienia wagę pytań. To, co wcześniej mogło uchodzić za niechlujstwo organizacyjne lub polityczną beztroskę, dziś zaczyna wyglądać jak potencjalnie poważna wada całej konstrukcji finansowo-wizerunkowej przedsięwzięcia.
Jeszcze mocniej problem widać w wątku ZEN.COM. Samorząd województwa zgodził się 20 grudnia 2024 r., by sponsorem generalnym Centrum Wystawienniczo-Kongresowego Województwa Podkarpackiego została firma ZEN.com, a obiekt otrzymał nazwę marketingową ZEN.COM EXPO. Równocześnie oficjalne regulaminy zondacrypto pokazują, że usługa „Pay with ZEN” polega na synchronizacji konta użytkownika zondacrypto z kontem ZEN.COM UAB (UAB – na Litwie mniej więcej to, co sp. z o. o. w Polsce), umożliwiając natychmiastowe transfery PLN między tymi rachunkami, a na liście operatorów płatniczych zondacrypto figuruje ZEN UAB z licencją Banku Litwy. Innymi słowy: związek Zonda–ZEN nie jest wyłącznie publicystycznym skojarzeniem, tylko realnym połączeniem usługowym i operacyjnym.
Na to nakłada się jeszcze jedna warstwa, znacznie groźniejsza dla narracji województwa: Bank Litwy pokazuje wobec UAB ZEN.COM trzy sankcje, w tym karę 1,8 mln euro z 4 grudnia 2025 r., a wcześniej także kary 60 tys. i 30 tys. euro. Rejestr sankcji wskazuje przy tej największej karze szeroki katalog naruszeń dotyczących m.in. obowiązków przeciwdziałania praniu pieniędzy, zarządzania, przekazywania nieprawidłowych informacji regulatorowi i zgodności operacyjnej. To oczywiście nie oznacza automatycznie, że samorząd województwa naruszył prawo, ani że CPAC finansowano z nielegalnych źródeł. Oznacza jednak coś bardzo ważnego: marka, która została wpuszczona do głównego wojewódzkiego obiektu wystawienniczego, a potem towarzyszyła wydarzeniu z udziałem publicznych pieniędzy i polityków pierwszego szeregu, nie jest już marką neutralną. Jest marką obciążoną. A to całkowicie zmienia ciężar oceny decyzji o jej legitymizowaniu.
W tym miejscu sprawa przestaje być wyłącznie lokalna.
Rzeszów-Jasionka to nie jest zwykły regionalny port lotniczy z halą konferencyjną obok. Według oficjalnych materiałów MON i innych instytucji państwowych Jasionka pełniła rolę kluczowego hubu logistycznego dla pomocy wojskowej dla Ukrainy; polskie władze wskazywały, że przez ten system przechodziło ponad 80 proc. wsparcia wojskowego, a wojska USA utrzymywały w Jasionce tymczasową obecność od 2022 r., zaś miejsce było wykorzystywane przez siły USA, NATO i partnerów przez trzy lata. To nie daje jeszcze podstaw do sensacyjnych opowieści o przejęciu obiektu przez obce podmioty, ale podnosi poprzeczkę staranności. Jeżeli w takim otoczeniu województwo dopuszcza do silnej ekspozycji marketingowej podmiot z obszaru fintech/krypto, a następnie broni się twierdzeniem, że nie interesowały go sponsorzy, relacje biznesowe i ryzyka z nimi związane, to problemem staje się już nie tylko legalność konkretnej umowy. Problemem staje się jakość myślenia państwowego.
Dlatego także tajne posiedzenie Sejmu z 5 grudnia 2025 r. ma znaczenie nie jako dowód, lecz jako wzmacniacz znaczeń. Donald Tusk publicznie mówił później o „wielkich imprezach politycznych” organizowanych za pieniądze operatorów rynku kryptowalut, na które ściągano byłego prezydenta, obecnego prezydenta i premiera Morawieckiego. Równolegle Reuters opisywał, że rząd wiązał kwestię regulacji rynku krypto z ryzykiem wykorzystywania tego sektora przez rosyjskie służby, mafie i zagraniczne operacje wpływu. Tego nie wolno zamieniać w automatyczny wniosek, że Tusk udowodnił cokolwiek wobec Zondy, ZEN albo CPAC. Ale nie wolno też udawać, że te słowa nie zmieniają kontekstu. Zmieniają — i to radykalnie. Od tego momentu każda odpowiedź w stylu „to była wyłącznie sfera komercyjna organizatora” brzmi jak odpowiedź człowieka, który nie rozumie, jak wygląda dziś styk polityki, pieniędzy, rynku krypto i bezpieczeństwa.
Na tym tle szczególnie źle wygląda wątek pełnomocnika marszałka ds. bezpieczeństwa. Z jednej strony odpowiedź marszałka głosi, że zadania pełnomocnika nie obejmują weryfikacji sponsorów ani badania powiązań gospodarczych prywatnych podmiotów i że nie podejmował on czynności wobec Zondacrypto. Z drugiej strony samo zarządzenie o powołaniu tej funkcji mówi o analizie ryzyka, identyfikacji zagrożeń, przygotowywaniu analiz i rekomendacji dla marszałka oraz o udziale w pracach zespołów organizujących konferencje i inne przedsięwzięcia realizowane przez marszałka. Nie oznacza to jeszcze, że pełnomocnik miał ustawowy obowiązek prowadzić quasi-kontrwywiadowczy screening sponsorów. Oznacza jednak wyraźną niespójność instytucjonalną: skoro funkcja bezpieczeństwa istnieje, a wydarzenie odbywa się w strategicznym otoczeniu, z udziałem podmiotów z rynku wysokiego ryzyka reputacyjnego, to pytanie „kto w ogóle oceniał ryzyko?” staje się pytaniem całkowicie naturalnym. I jak dotąd odpowiedź władz brzmi de facto: nikt.
Właśnie dlatego publikacja o Zondzie jest dla podkarpackiego PiS tak niebezpieczna. Nie dlatego, że automatycznie dowodzi przestępstwa. Nie dlatego, że już dziś przesądza wynik śledztwa. Tylko dlatego, że odbiera władzom województwa komfort obrony przez proceduralne ogólniki. Od teraz sprawa CPAC, ZEN.COM Expo i odpowiedzi Ortyla przestaje być sporem o to, czy dokumenty były formalnie wystarczające. Staje się sporem o to, czy władze regionu zachowały elementarną przezorność przy wpuszczaniu prywatnych marek z rynku krypto do przestrzeni publicznej, przy organizacji politycznie naładowanego wydarzenia współfinansowanego środkami publicznymi, w miejscu o szczególnym znaczeniu strategicznym. I to jest znacznie poważniejsze pytanie niż to, czy w samym porozumieniu zabrakło jednego czy drugiego paragrafu.
Dodaj komentarz