Władysław Ortyl zdecydował się podpisać i skierować do dalszej procedury uzasadnienie nadania Andrzejowi Dudzie Odznaki Honorowej „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego”. Sam wniosek nie byłby niczym nadzwyczajnym, gdyby nie moment jego złożenia i treść uzasadnienia, które po analizie okazuje się nieprzekonujące. Nie pojawia się ono w próżni, lecz po miesiącach publicznych kontrowersji, interpelacjach radnego Krzysztofa Kłaka i odpowiedziach marszałka, które nie rozwiały wątpliwości. Mimo to Ortyl forsuje uhonorowanie, jakby cały ten kontekst nie istniał.
Dokument podpisany przez marszałka w większości nie odnosi się do Podkarpacia. To rozbudowana laudacja kariery Andrzeja Dudy: jego drogi akademickiej, działalności politycznej sprzed 2015 roku i prezydentury. Opisano inicjatywy ogólnokrajowe, wystąpienia międzynarodowe, wydarzenia o randze państwowej. Podkarpacie pojawia się głównie jako miejsce wizyt i ceremonii. Nie przedstawiono mierzalnych efektów dla regionu ani trwałych korzyści instytucjonalnych, infrastrukturalnych czy społeczno-gospodarczych, które wyróżniałyby Dudę na tle innych polityków odwiedzających województwa w ramach pełnionych funkcji.
Uderza również brak odniesienia do obecnej pozycji Dudy w życiu publicznym. Po zakończeniu prezydentury jego aktywność gwałtownie osłabła. Próba zaistnienia w nowej roli poprzez udział w projekcie medialnym Kanał Zero zakończyła się niepowodzeniem – programy nie wzbudziły zainteresowania, oglądalność spadła, a projekt nie stał się platformą realnego wpływu. W praktyce Duda przestał odgrywać istotną rolę w debacie publicznej. Dla wielu stał się postacią marginalną , jeśli nie po prostu groteskową. Gdyby intencją marszałka było tylko symboliczne przypomnienie o byłym prezydencie lub ratowanie jego znaczenia, mielibyśmy do czynienia z czystym politykierstwem i instrumentalnym wykorzystaniem instytucji województwa.
Problem jest jednak poważniejszy. Andrzej Duda nie pozostał biernym emerytowanym politykiem – wszedł w sferę prywatnego biznesu, obejmując stanowisko w radzie nadzorczej spółki Zen.com. Fakt ten nie został wspomniany w uzasadnieniu, choć ma bezpośrednie znaczenie dla regionu. Zen.com jest sponsorem tytularnym kluczowego obiektu samorządowego w Jasionce – ZEN.COM EXPO – położonego w sąsiedztwie infrastruktury lotniczej o znaczeniu strategicznym. Jednocześnie wobec spółki istnieją potwierdzone zastrzeżenia regulacyjne, w tym kara administracyjna nałożona przez Bank Litwy za naruszenia przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.
Kontekst ten nabrał wagi po tajnym posiedzeniu Sejmu 5 grudnia 2025 r., zwołanym na wniosek premiera Donalda Tuska. Tryb niejawny oznaczał, że przekazywane informacje uznano za potencjalnie szkodliwe dla interesów państwa w razie ich ujawnienia. Z relacji publicznych wynika, że dotyczyły rynku kryptowalut, ryzyka prania pieniędzy, finansowania działań politycznych oraz powiązań z kapitałem rosyjskim. Premier mówił później o organizowaniu wielkich imprez politycznych za pieniądze operatorów z rynku kryptowalut, co powszechnie odczytano jako odniesienie do konferencji CPAC Poland w Jasionce, której głównym sponsorem była giełda Zondacrypto.
W tym kontekście radny Krzysztof Kłak, przewodniczący Komisji Rewizyjnej Sejmiku, składał swoje interpelacje. Pytał o wiedzę marszałka na temat sponsorów CPAC, relacje Zen.com i Zondacrypto, podstawy prawne nadania Zen.com praw marketingowych do obiektu publicznego, działania Pełnomocnika ds. bezpieczeństwa oraz analizę ryzyk reputacyjnych i bezpieczeństwowych. Pytał też wprost, czy władze województwa brały pod uwagę fakt, że Duda zasiada w radzie nadzorczej Zen.com, oraz czy w świetle tajnego posiedzenia Sejmu i toczącego się postępowania prokuratorskiego nadanie mu odznaki jest zasadne.
Odpowiedzi udzielane przez marszałka były formalnie poprawne, lecz merytorycznie puste. W każdej kluczowej kwestii Ortyl deklarował brak wiedzy, kompetencji lub obowiązku analizowania zagadnienia. Wskazywano, że porozumienie z Telewizją Republika nie dawało województwu wpływu na sponsorów, że nie istniał obowiązek informowania o źródłach finansowania wydarzenia, że Pełnomocnik ds. bezpieczeństwa nie weryfikuje podmiotów prywatnych, a samorząd nie monitoruje relacji biznesowych ani składów organów firm. Oznacza to wprost, że władze województwa świadomie funkcjonowały w stanie niepełnej wiedzy, mimo że dotyczyło to wydarzeń politycznych o dużej skali i infrastruktury publicznej.
To właśnie te odpowiedzi sprawiają, że dalsze forsowanie uhonorowania Dudy budzi szczególne wątpliwości. Skoro marszałek Ortyl przyznaje, że nie analizował ryzyk i nie posiadał wiedzy o powiązaniach, nie może twierdzić, że decyzja o nadaniu odznaki jest oparta na pełnym rozeznaniu sytuacji. Wniosek marszałka abstrahuje od całego kontekstu, jakby interpelacje nigdy nie padły, a odpowiedzi nie ujawniły systemowych luk w zarządzaniu ryzykiem.
W efekcie nie mamy do czynienia z neutralnym uhonorowaniem byłego prezydenta za zasługi dla regionu, lecz z decyzją podejmowaną w warunkach świadomie ograniczonej wiedzy, w czasie realnych kontrowersji dotyczących bezpieczeństwa finansowego i reputacyjnego województwa. Po tajnym posiedzeniu Sejmu i ujawnieniu problemów wokół CPAC, Zen.com i rynku kryptowalut, symboliczne związanie prestiżu Podkarpacia z osobą pełniącą funkcję w strukturach tej spółki nie jest aktem obojętnym. To decyzja wymagająca wyjątkowej ostrożności i pogłębionej analizy – a tej w dokumentach podpisanych przez marszałka po prostu nie ma.
Honorowe wyróżnienie przestaje być oceną przeszłych zasług, a staje się gestem wizerunkowym, który może być odczytywany jako próba przesunięcia uwagi opinii publicznej z bieżących powiązań i ryzyk na symboliczne uznanie. Analiza dokumentów, pytań i odpowiedzi prowadzi do wniosku, że uhonorowanie Andrzeja Dudy może być próbą instytucjonalnego przykrycia niewygodnych faktów: jego obecnej roli w prywatnym biznesie, relacji władz województwa z tymi samymi podmiotami oraz sygnałów, że sprawy te nie są wyłącznie problemem wizerunkowym. To wszystko powinna oczywiście zbadać przede wszystkim prokuratura.
Kara dla litewskiego operatora płatności. Do rady firmy niedawno dołączył Andrzej Duda: https://www.money.pl/gospodarka/kara-dla-litewskiego-operatora-platnosci-do-rady-firmy-niedawno-dolaczyl-andrzej-duda-7231633033296832a.html
Dodaj komentarz